Kadir Gecesi
En nurlu ve feyizli geceyi Kadir
Gecesinde idrak ederiz. Kur'ân'da adı geçen tek ay
Ramazan ayıdır; tek gece de Kadir Gecesidir. Bu
bereketli saatlerin şeref ve kıymetini Kâinatın
Rabbi Sevgili Habibine haber vermektedir. Bu gecenin
faziletine o kadar değer verilmektedir ki, o
vakitlerde tecelli edecek rahmetin ve ruhanî
hâdiselerin anlatılması için müstakil bir sûre
inmiştir. Bu sûre Kadr Süresidir.
Yine Cenâb-ı Hak bu gecenin
kudsiyetini bildirmek için beş âyetli bir sûrede üç
defa "Leyletü'1-Kadr" ifadesini açıkça
zikretmektedir:
"Şüphesiz, o Kur'ân'ı Kadir Gecesinde
indirdik. Bilir misin, Kadir Gecesi nedir? Kadir
Gecesi bin aydan daha hayırlıdır."
Ulvî hâdiseler de sûrenin sonunda
şöyle ifade buyurulur :
"O gecede melekler ve Cebrail Rablerinin
izniyle her iş için arka arkaya iner. O gece, tan
yerinin aydınlanmasına kadar bir selâmettir."
Kadir Gecesinin en önemli
özelliği, cin ve insanlara iki cihan saadeti
bahşeden, kâinat kitabının ezelî bir tercümesi olan
yüce kitabımız Kur'ân-ı Kerimin bu gecede ilk olarak
dünya semasına indirilmesidir. Daha sonra ise
ihtiyaca göre âyet âyet veya sûreler halinde vahyin
mazharı Resul-i Ekrem Aleyhissalâtü Vesselama
Cebrail (a.s.) vasıtasıyla takdim edilmiş olmasıdır.
Yine bu mübarek gecede insanlığın
ebedî refahına sebep olacak, ona bereketli bir ömrü
kazandıracak bir fırsat verilmektedir. Bu geceyi
dua, zikir ve ibadetle geçiren kişi, ancak seksen
sene gibi uzun bir ömürde kazanabileceği ecir ve
sevabı bir gecede elde etme bahtiyarlığına ermiş
olacaktır.
Bu gecedeki İlâhî ziyafete ve
Kur'ânî sofraya başta Kur'ân-ı Mübini Resulullah
Aleyhissalâtü Vesselama vahiy yoluyla getiren
Cebrail olmak üzere melekler de inerek
şenlendirirler. Kalb ve basîreti açık olan
mü'minlere uhrevî âlemden manzaralar sergilenir.
Meleklerin pey der pey inmesiyle yeryüzü manevî bir
tazyike maruz kalır. Dünya adetâ onlara dar gelmeye
başlar. Mü'minlerin etrafını kuşatarak onlara
Rablerinin bağış ve rahmetini müjdelerler. Tan yeri
ağarıncaya kadar devam eden bu ulvi tecelli, ümmet-i
Muhammed'in gönüllerine engin bir huzur ve saadet
dalgası estirir.
Kadir Gecesinde böyle nurlu hâdiselerin
yıldönümlerini idrak ederiz. Onun kadrini bilmekle
de feyiz ve bereketinden, dünyayı kuşatan nuranî
havasından istifade etmiş oluruz.
Hadislerde Kadir Gecesi
- Ubâde b. Sâmit (r.a) şöyle
demiştir: Resûlu'llâh salla'llâhu aleyhi ve sellem,
Kadir Gecesi'ni haber vermek üzere Hâne-i
Saâdetinden çıktı. Derken Müslümanlardan iki kişi
kavga ettiler. Buyurdular ki: Ben, size Kadir
Gecesi'ni haber vermek üzere çıkmıştım. Filân ile
filân kavga ettiler de ona dâir olan bilgi
kaldırıldı. İhtimâl ki hakkınızda bu daha
hayırlıdır. Artık siz, Kadir Gecesi'ni yirmiden
sonraki yedinci veya dokuzuncu veya beşinci
gecelerde arayınız
- İbn-i Abbâs (r.a)’dan rivâyet
edildiğine göre, Nebî salla'llâhu aleyhi ve sellem
şöyle buyurmuştur: Ashâb'ım! Siz leyle-i Kadr'i
Ramazan'ın aşr-ı ahîrinde arayınız!. Leyle-i Kadir,
ya Ramazan’ dan dokuz gece kala, yâhut yedi gece
kala, yâhut da beş gece kaladır
- Âişe (r.a)’dan şöyle dediği
rivâyet edilmiştir: Ramazan'ın son on günü girince,
Nebî salla'llâhu aleyhi ve sellem ibâdet konusunda
daha da ciddî bir sa'y ü içtihâd arz ederlerdi.
Gecesini ihyâ eder, ehl ü âilesini de ibâdet için
uyandırırdı.
- Ebû Hüreyre radiyallâhu
anh'den: Şöyle demiştir: Resûlu'llâh salla'llâhu
aleyhi ve sellem buyurdu ki: Her kim, imânından
dolayı ve mükafatını yalnız Allâh'tan umarak Kadir
Gecesi'ni ihya ederse, geçmiş günahları affedilir.
Bin aydan hayırlıdır denmesinin hikmeti
nedir?
"Bin ay" seksen üç sene dört aylık bir süreye
tekabül eder. Geçmişteki salih kimselerin bir ömür
boyu kazandıkları manevi mertebeyi bir gece içinde
elde etme fırsatıdır. Resulullah (a.s.m.) sahabilere
İsrailoğullarından bir kimsenin Allah yolunda bin ay
boyunca silâhlı olarak cihat ettiğini anlatmıştı.
Sahabiler bunu duyunca şaşırdılar ve kendi
amellerini az, gördüler. Bunun üzerine Kadir Suresi
indirildi.
Başka bir rivayette Peygamberimiz
Sahabilere İsrailoğullarından dört kişinin seksen
sene boyunca hiç günah işlemeden ibadet ettiklerini
anlattı. Sahabiler bunu hayretle karşıladı. Cebrail
Aleyhisselâm geldi, "Yâ Muhammed, ümmetin o birkaç
kişinin seksen sene ibadetinde hayrete düştüler.
Allah sana ondan daha hayırlısını indirmiştir"
diyerek Kadir Suresini okudu ve, "İşte bu senin ve
ümmetinin hayran kalışından daha hayırlıdır"
buyurdu.(1)
Diğer bir rivayette Resulullah’a
bütün ümmetlerin ömürleri gösterilmişti. Kendi
ümmetinin ömrünü kısa görünce, ömrü uzun olan
ümmetlerin amellerini düşündü. Kendi ümmetinin bu
kısa ömürlerinde yaptıkları amellerle onlara
ulaşamayacakları endişesi içinde üzüldü. Yüce Allah
da Habibine, bu üzüntüsüne mukabil Kadir Gecesini
vererek diğer ümmetlerin bin yılından daha hayırlı
kıldı. (2)
Kadir Suresi bu hadiseler üzerine
nazil olmuştur.
Bu sure, Sahabilerin üzüntüsünü hafifleten bir
suredir.
Kadir Gecesinin Bu Kadar Faydalı
Olmasını Nasıl Açıklarsınız?
Evet bir tek Ramazan, seksen sene bir ömür semeratını kazandırabilir. Leyle-i Kadir ise, Kur'an’ın bildirmesiyle bin aydan daha hayırlı olduğu bu sırra kat’i bir delildir. Evet nasılki bir padişah, saltanatında belki her senede, ya tahta geçme merasimi namıyla veyahut başka bir şaşaalı cilve-i saltanatına mazhar bazı günleri bayram yapar. Halkını, o günde umumî kanunlar dairesinde değil; belki hususî ihsanatına ve perdesiz huzuruna ve has iltifatına ve fevkalâde icraatına ve doğrudan doğruya lâyık ve sadık milletini, has teveccühüne mazhar eder. Öyle de: Ezel ve Ebed Sultanı olan onsekiz bin âlemin Padişah-ı Zülcelal'i; o onsekiz bin âleme bakan, teveccüh eden ferman-ı âlîşanı olan Kur'an-ı Hakîm'i Ramazan-ı Şerifte indirmiş. Elbette o Ramazan, mahsus bir bayram-ı İlahî ve bir meşher-i Rabbanî ve bir meclis-i ruhanî hükmüne geçmek, Cenab-ı Hakkın hikmetinin muktezasıdır. Madem Ramazan o bayramdır; elbette bir derece, adî ve hayvanî meşguliyetten insanları çekmek için oruca emredilecek.
Sure neden Kadir Gecesinde indi?
Peygamber (a.s.m.) her şeyden önce bir uyarıcıdır. Bu ikaz görevini doğrulukla yapması için emri önce kendi nefsinde uygulaması lazımdı. Nefsine uygulamanın en uygun vakti de gece vaktidir.
Neden "Kadir" Gecesi?
Kadir Gecesi hüküm gecesi demektir. Duhan Suresinde açıklandığı üzere İlâhi takdirce belirtilen hükümler Kadir Gecesinde ayırd edilir. Bu anlamda Kadir Gecesine takdir gecesi diyenler de vardır. Aslında eşyanın, işlerin ve hükümlerin miktar ve zamanları ezelde takdir edildiği için burada söz konusu olan takdir, önceden tespit edilen kader programının yerine getirilmesiyle ilgili planların hazırlanmasıdır. (3)
"Kadr" kelimesinde "tazyik" manası da vardır. Buna göre o gece yeryüzüne o kadar çok melek iner ki, dünya onlara dar gelir.
Bir hadiste, "O gece yeryüzüne inen meleklerin sayısı çakıl taşlarının sayısından çok daha fazladır" buyurularak buna işaret edilir. (4)
Kadir Gecesinin Ramazan'ın hangi gecesine rastladığı hususunda pekçok rivayet olmakla birlikte, Ramazan'ın son on gününde aranması tavsiye edilmiştir. Bazı hadis-i şeriflerden de 27. gecesine denk geldiği bildirilmektedir. "Onu yirmi yedinci gecede arayınız" mealindeki hadis bu hususa işaret etmektedir. (5)
Bu rivayetlerin ışığında, İslâm âlimleri Kadir Gecesinin Ramazan'nın yirmi yedinci gecesi olarak kabul etmiş ve böylece Müslümanlar o geceyi Kadir Gecesi niyetiyle ihya edegelmişlerdir.
Bunun için mü'minler mümkün mertebe, vakit ve imkânları ölçüsünde Kadir Gecesini değerlendirmeye çalışırlar. Uyku ve istirahatla geçirmemeye gayret ederler. Çünkü bu gecede herbir Kur'ân harfine otuz bin sevap verilmektedir. Diğer ibadetlerin sevabı da o nisbette artış göstermektedir.
Kadir Gecesini değerlendirmek ve o vaktin feyiz ve bereketinden istifadeyi arttırmak için namaz kılınır, Kur'ân okunur, Kur'ân tefsirleri mütâlâa edilir. Zikredilir, salavat-ı şerife getirilir. Dualar edilir, Allah'a niyaz ve tazarruda bulunulur. Fakir ve kimsesizler doyurulur, bol bol sadaka verilir. Hâsılı her vesileyle vakit nurlandırılır. Kadir Gecesinin getireceği büyük kazanç hakkında rivayet edilen hadisler en güzel teşvik mahiyetini taşımaktadır.
"Kim inanarak, sevabını ancak Allah'tan bekleyerek Kadir Gecesinde kıyam üzere olursa (uyanık kalıp ihya ederse) geçmiş günahları affedilir." (6)
Bu gecede nasıl dua edelim?
Bunu da Hazret-i Âişe (r.a.) vasıtasıyla yine Peygamberimizden, öğrenelim:
"Dedim ki, 'Yâ Resulallah, Kadir Gecesine rastlarsam nasıl dua edeyim?’
Resulullah Aleyhissalâtü Vesselam "Allahümme inneke afüvvün tuhibbü'l-afve fa'fu annî (Allah’ım, Sen affedicisin, affetmeyi seversin, beni de affeyle) dersin' buyurdu"
Kaynaklar
1) Hak Dini Kur an Dili. 6:4592
2) Muvatta. İtikâf:6
3) Duhan Suresi, 3.
4) Hak Dîni Kur'ân Dili, 9:5970.
5) Müsned, 2:27.
6) Buhari, Siyam: 71, İbni Mâce, Dua
Galeriden Seçmeler
